Kennismaking met Gimp

  • 0 Reacties
  • 14266 Gelezen
Gepost op: 3 januari 2015, 13:03:25
Kennismaking met Gimp

Gemaakt door: FransR
Gimp versie: 2.8. Laatst getest met Gimp 2.8.14


Inleiding
Deze tutorial bestaat uit een aantal oefeningen om kennis te maken met Gimp. Basis is het bewerken van een willekeurige foto tot een 15 x 10 cm afdruk.

In deze tutorial staan commando's tussen "" en tussen opeenvolgende commando's staat een > teken, Sneltoetsen staan tussen (). Sommige commando's zijn Engelstalig, want in deze versie van Gimp is nog niet alles perfect vertaald.

Gimp is een gratis programma dat zich goed kan meten met Photoshop, Paint.net of PaintShopPro. Het heeft veel meer in huis dan de gemiddelde programma's welke met een camera worden meegeleverd. Je hoeft je niet te registreren of persoonlijke gegevens door te geven, het is ook niet een probeerversie. Na het downloaden kun je direct aan de slag.
Ook wil gratis niet zeggen dat je reclame uitingen of banners in je beeld krijgt.

Downloaden en starten
Een stabiele versie van Gimp is te laden via de officiele site van Gimp: http://www.gimp.org/downloads/.
  • Klik op "Show other downloads" en klik daar op het operating-systeem van je eigen computer. Linux gebrukers voeren uit wat er bij hun systeem beschreven staat, Windows gebruikers gaan naar halverwege die pagina naar "Download GIMP ...." of als dat niet werkt daarin naar "this link"
  • Start de Download. Er wordt nu een programma met de extensie .exe op de pc gezet.
  • Start dit programma en Gimp installeert zichzelf in je programma's-map en er staat een icoontje op het bureaublad. In oudere versies van Gimp het Wilbert symbooltje, in Gimp 2.8 een soort schilderspalet.
  • Dubbelklik op dat icoontje en Gimp start en je kunt aan de gang gaan. Je bent minder dan 5 minuten bezig en Gimp werkt al en is bovendien Nederlandstalig!

Taalkeuze
Gimp werkt in de taal van de computer, dus in dit geval Nederlandstalig.
Als het systeem niet Nederlandstalig is en Gimp moet wel Nederlandstalig zijn ga dan naar "Bewerken" > "Voorkeuren" > "Interface" en selecteer de gewenste taal en sluit af met OK.

Opmerking: deze manier van taalkeuze werkt alleen in Gimp vanaf 2.8.10. In oudere versies van 2.8 is er alleen de keuze tussen de systeemtaal en Engels.
In Gimp 2.6 werkt de taalkeuze niet!

Verkenning
Hieronder een afbeelding van het startscherm van Gimp:



  • Links staat een langwerpig venster met als opschrift "Gereedschapskist". Hierin staan alle bewerkings gereedschappen van Gimp;
  • rechts staat een venster met als opschrift "Lagen - Penselen", dat komt verderop ter sprake;
  • middenin staat een leeg grijs venster, hierin komt de te bewerken afbeelding of foto te staan. Dit is het werkgebied.
De vensters van Gimp zijn willekeurig te verschalen, te verplaatsen en te sluiten.
Voor het eerste begin niet echt handig, daarom het volgende:
Klik in het middelste venster op "Vensters" > "Modus Enkel venster" en ineens zijn de drie vensters 1 geheel.

In dit werkgebied is het volgende te onderscheiden:



Hierin zijn:
  • 1:  het menu als uitklaplijst;
  • 2:  een klein symbooltje om het gedrag van het venster in te stellen;
  • 3:  bij veranderen van de grootte van het werkgebied de afbeelding wel of niet "zoomen";
  • 4:  navigeren in de afbeelding, vooral zinvol als de afbeelding veel groter is dan het werkgebied;
  • 5:  snelmasker (Shift+Q): alles wat niet geselecteerd is wordt gemarkeerd door een rode waas;
  • Canvas: het werkterrein.
Open een foto
Klik in het werkgebied linksboven op "Bestand" > "Openen" (Ctrl+O).

512-2

Links staat de mapstructuur van de PC en rechtsonder een neerklapmenu voor alle soorten bestanden en afbeeldingen. 'Alle bestanden' is de voorkeuze.
Klik op de naam van een foto. Rechts staat in postzegelformaat de aangewezen foto met daaronder het formaat in pixels en de grootte. Dubbelklik op de naam of klik op het veldje "Openen" rechtsonder.
Als de foto een staand formaat heeft vraagt Gimp (dit hangt van de camera af) of hij gedraaid ("Rotate Image?") moet worden. Sluit het venster door op "Oriëntatie behouden" te klikken. Draaien komt straks.

De gekozen foto staat nu in het grijze venster middenin. De gele gestippelde lijnen rondom geven de grootte van het werkgebied aan als een vel papier waarop je tekent: het canvas.



  • Beweeg de cursor over de foto en zie dat links-onder de plaats van de cursor in pixels wordt aangegeven. Kies de eenheden in het ernaast gelegen neerklapmenu.
  • Daarnaast staat de zoom-factor.
    De foto wordt weergegeven in de door de camara fabrikant meegegeven dpi waarden. Om die te achterhalen zie: "Bestand" > "Properties" . tabje :Advanced" of "Afbeelding" > Afbeeldingseigenschappen" (Alt+Enter). De gevonden getallen zijn niet te veranderen. De dpi-waarde zegt helemaal niets over de kwaliteit van de foto!!!
    Een foto van een gemiddeld fototoestel heeft 2048 x 1536 pixels, bij 72 dpi is dat ongeveer 72 x 54 centimeter, dus veel te groot voor het beeldscherm, daarom is de afbeelding verkleind tot bijvoorbeeld 33%.
  • Bovenin staat de menubalk waarin alle neerklapmenu's staan waarnaar wordt verwezen in de diverse tutorials of artikelen.
  • Boven de menubalk staat de statusbalk. Commando's kunnen alleen uitgevoerd worden als de afbeelding is geactiveerd, dat is als die balk blauw is. Klik ergens op de balk om hem te activeren.
  • Links en bovenin staan de linealen met als een klein pijltje de positie van de cursor.
Het is een goede gewoonte om direct na het openen van de foto een copie te maken, zodat het origineel vortdurend als referentie gebruikt kan worden bij het bewerken: "Laag" > "Laag dupliceren" (Shift+Ctrl+D).
Verderop bij het hoofdstuk Lagen wordt de lagenstructuur behandeld.

Openen, diverse manieren
Behalve de hierboven beschreven methode zijn er ook andere manieren om een foto of afbeelding te openen:
  • Toets Ctrl+1 voor de laatst geopende afbeelding, Ctrl+2 voor de voorlaatste afbeelding, enzovoort tot Ctrl+0.
  • In het gereedschapsvak klik op "Bestand" > "Recent geopend". Hier staan de laatste 10 foto's.
  • In het gereedschapsvak klik op "Bestand" > "Recent geopend" > "Documentgeschiedenis". In het lagen venster zie je alles wat je tot nu toe geopend had. Bestanden die gewist of verplaatst zijn krijgen het Gimp-symbooltje. Stap door de lijst met bijvoorbeeld de pijltjestoetsen.
Het is mogelijke om meer foto's of afbeeldingen ineens te openen en apart te bewerken zonder Gimp te verlaten.

Tussentijds bewaren en opslaan
Om te voorkomen dat je de afbeelding gaat opslaan over de originele foto is het een goede gewoonte om meteen na het openen de foto op te slaan in het eigen Gimp-formaat met de extensie .xcf.
Maak ook een aparte map om later de bewerkte foto's in op te slaan, zodat de originelen gescheiden blijven van de bewerkte plaatjes.
  • klik op "Bestand" > "Opslaan als..." (Shift+Ctrl+S). Hetzelfde venster als waarmee je begon staat nu voor je.
  • Zoek naar de juiste map.
  • Type links-boven eventueel de naam in en de extensie xcf en klik op "Opslaan". In dit type bestand slaat Gimp de afbeelding op zonder compressie en met behoud van eigen informatie zoals de lagen structuur (layers).
Als de bestandsnaam al bestaat zal Gimp vragen of je die wilt overschrijven of annuleren.
Merk op dat de nieuwe naam van de foto nu linksboven in de menubalk staat.

Vergroten of verkleinen
Er zijn verschillende manieren om te vergroten of te verkleinen. Ga oefenen met onderstaand lijstje, er kan niets verkeerd gaan. Duizelt het en wil je weer terug naar het oorspronkelijke formaat, dan is dit de redding: (Ctrl+Shift+J):
  • ga naar de gereedschapkist en klik op het vergrootglas  &vergrootglas; , ga terug naar de afbeelding en klik om in te zoomen of gebruik de Ctrl-toets om uit te zoomen. Let op het + of - symbooltje.
  • selecteer in de afbeelding linksonder een andere zoom-factor of voer zelf een waarde in.
  • toets in de afbeelding een zoomfactor in van 1 t/m 5. Met de 1 wordt de foto getoond op ware grootte zoals die bij de (ingestelde) dpi-waarde wordt
  • in de afbeelding toets een Z voor zoom in of Z en om uit te zoomen klik dan met de Ctrl-toets ingedrukt. Let op het + of - symbooltje.
  • ga ergens op de afbeelding staan en toets de F11 in voor een schermvulend venster. Terug naar het normale scherm: toets opnieuw F11 in;
  • ga ergens op de afbeelding staan en toets de + of de - in voor zoom in en zoom uit.
  • ga naar de taakbalk en klik op "Beeld" > "Zoomen" en maak een keuze uit de vergrotingsfactoren.
  • ga naar de taakbalk en klik op "Gereedschap" > "Zoom" en klik in de foto.
  • toets Shift+Ctrl+J in voor een afbeelding passend op het hele beeldscherm zonder randen. Als je helemaal de kluts kwijt bent is dit de snelste redding.
Als je op een detail in de afbeelding klikt om in te zoomen dan wordt dat deel van de afbeelding centraal geplaatst.

Ongedaan maken en reddingsacties
Tijdens het oefenen wil je vast wat bewerkingen ongedaan maken. Daarom nu deze samenvatting zodat angst om iets verkeerd te doen niet nodig is.
  • Bewerkingen ongedaan maken
    • In de menubalk van de afbeelding: "Bewerken" > "Ongedaan maken" (Ctrl+Z). Deze instructie kan een aantal keren herhaald worden.
    • Iets te veel ongedaan gemaakt: "Bewerken" > "Opnieuw uitvoeren" (Ctrl+Y).
    • Terug in de geschiedenis van je plaatje sinds je hem opende klik in het lagen venster op het symbooltje met de gele pijl.



      Hier staat de hele bewerkingsgeschiedenis. Ga net zover omhoog als nodig is. Zolang je geen nieuwe opdracht geeft kun je ook weer opnieuw uitvoeren, en nog eens, en nog eens, enzovoort..... Handig om het effect van een aantal bewerkingen ongedaan te maken of opnieuw uit te voeren.
      De bewerkingen die niet de afbeelding zelf beïnvloeden staan niet in het historie overzicht, zoals inzoomen of vensterformaat aanpassen.
  • De opties van een stuk gereedschap herstellen.

    Onder elk stuk gereedschap staat een lijst met opties. Hier bijvoorbeeld de opties van het emmertje (=vullen). Klik rechtsonder op het gele symbooltje en het meeste van deze optie gaat terug naar de beginstand.
  • Chaos door te veel vensters op de verkeerde plaatsen op je beeldscherm.
    • Ga naar "Bewerken" > "Voorkeuren" > "Vensterbeheer".
    • klik op "Opgeslagen vensterposities herstellen bij opstarten". Na opnieuw opstarten van Gimp staan de vensters weer op de oorspronkelijke plaats.
  • Voorgrond- en achtergrondkleur weer zwart/wit maken
    Ga naar het gereedschapsvenster.
    • klik op het kleine zwarte vierkantje onder de voorgrond/achtergrondkleur om de oorspronkelijke kleuren te herstellen.
    • klik rechtsboven om de voor- en achtergrondkleur te wisselen.

Draaien
Plaats eventueel hulplijnen op een deel van de foto dat duidelijk horizontaal of verticaal moet komen te staan door in de afbeelding op de linker of de bovenste lineaal te klikken en naar de afbeelding te slepen.

Om de hulplijnen weer weg te krijgen klik op de hulplijn (die wordt rood) en op dezelfde manier terug slepen naar de lineaal.
  • ga naar "Laag" > "Transformeren" > "Willekeurige draaing" (Shift+R) of klik op  &draaien;.
  • Schuif de loper nu voorzichtig naar rechts of links of geef de draaingshoek aan. Kijk of dat de bedoeling is. Ga hiermee door tot het gewenste resultaat is bereikt.
  • Klik nu op "OK", nu pas gaat Gimp echt de foto draaien. Dit duurt een paar seconden, zie het groene klokje in het midden.
Door het draaien vallen er stukken buiten de gele stippelijnen en er komen stukken bij. De erbij komende stukken hebben een blokjes patroon, wat wil zeggen dat die delen transparant zijn.
Door het canvas te laten passen op de lagen worden de verloren delen weer zichtbaar: "Afbeelding" > "Canvas laten passen op lagen".
Dit draaien heeft alleen betrekking op de actieve laag, zie ook verderop bij het hoofdstuk Lagen

Draaien met 90 of 180 graden kan door te kiezen voor: "Laag" > "Transformeren". Om de hele afbeelding met alle lagen te draaien kies dan voor:  "Afbeelding" > "Transformeren". Zo kan een staande foto dus rechtop gezet worden.
Let op: een afbeelding als geheel kan niet willekeurig gedraaid worden.

Zie ook de les draaien in fotobewerking: http://www.dutchgimpers.nl/index.php/topic,2483.0.html
 
Selecteren en knippen
Bewerkingen worden uitgevoerd op de hele foto of op een selectie. Er zijn diverse selectiemethoden, zie de eerste paar symbolen in het gereedschapsvenster:  &rechthoekige_selectie.gif&ovale_selectie;&vrije_selectie;, &toverstaf;, &selecteren_op_kleur;, &schaar; of  &voorgrond_selecteren;. Klik bijvoorbeeld in het gereedschapsvak op de rechthoekselectie of klik in de afbeelding op "Selecteren" > "Rechthoekselectie" (R).

  • Omdat het in deze tutorial om een foto van 15x10 cm gaat in het optieveld aanvinken: 'Vast', kies voor 'Aspect ratio' (=vaste verhouding) en neem als verhouding 15:10. Is het een staande foto dan even op het 'rechtop landschapje' klikken
  • Zet de cursor ongeveer in de linkerbovenhoek van de foto. Het hoeft niet precies te zijn, dat komt straks wel.
  • Klik en sleep naar rechtsonder.
Er is nu een rechthoek met daaromheen lopende “mieren”, dit is het geselecteerde gebied.

Bewerken:
  • Selectie vergroten: Zet de cursor in de buurt van de rand of een hoek. Je ziet dan rechthoekjes en vierkantjes, sleep die rand of hoek tot de selectie de gewenste grootte heeft.

  • Selectie verplaatsen: Klik midden in de selectie en sleep naar de juiste plaats.
  • De ballast rondom er nog even afknippen: Klik op 'Afbeelding' > 'Bijsnijden tot selectie' om de ballast weg te halen. De afbeelding heeft nu een verhouding van 15:10, dus precies goed om af te drukken.
    Let op: zo knip je de hele afbeelding tot het juiste formaat. Met het  bijsnijden gereedschap &bijsnijden; kun je in het optieveld "Alleen de huidige laag" aanvinken, de rest is prcies gelijk.

Tekst
Teksten zijn in de Gimp eenvoudig te maken als volgt:
  • Klik in het gereedschapsvak op  &tekst;
  • of klik in het werkgebied op T.

    Het optie venster voor tekst ziet er als volgt uit:


  • Stel in het optie venster eventueel de lettergrootte, het lettertype en de kleur in, maar dat kan straks ook nog;
  • klik in de afbeelding en verplaats de cursor (een haltertje) naar de plaats waar de tekst ongeveer moet staan;
  • toets daar de tekst in. 

  • De tekst is pas klaar als ergens anders op het canvas wordt geklikt of als er een ander gereedschap wordt gebruikt, dus niet de "Enter-toets" gebruiken.
In de afbeelding staat nu de tekst. Aan de gele stippellijnen is te zien dat de tekst op een eigen stukje canvas staat.



De tekst alsnog wat verschuiven:
  • Klik in het gereedschapsvak op het verplaats symbooltje  &verplaatsen; of toets de letter M in.
  • Eventueel flink inzoomen, klik op een letter van de tekst en schuif naar de juiste plaats.
Dit is het begin, nu de tekst veranderen of verbeteren.
Het is belangrijk om te beseffen dat een tekst een verzameling van losse lettertjes is die ieder een eigen kwaliteit hebben.
  • Klik in het gereedschapsvak op  &tekst; of klik in het werkgebied op T.
  • Klik op de tekst en zie de tekst met de verplaats randen eromheen, zoals bij selecties. Hiermee is de ruimte die de tekst inneemt te veranderen;
  • ook staat er boven de tekst weer het het kleine optie veldje om de eigenschappen van de tekst te veranderen.
  • Rechts, achter het laatste teken van de tekst is de cursor te zien als een oranje streepje.
  • Verplaats die cursor en/of sleep hem over de tekst of een letter;
  • Verander de grootte, het lettertype, de stijl of wijzig de kleur door op het zwarte vierkantje rechts-onder te klikken, enzovoort.

    In dit voorbeeldje heb ik maar wat veranderd: kleur, stijl, grootte en lettertype.
Nog even de tekst netjes centreren op de afbeelding:
  • klik op het uitlijnsymbooltje &uitlijnen; (Q);
  • selecteer in de opties onder "Ten opzichte van" voor "Afbeelding";
  • klik daaronder voor het gewenste symbooltje, bijvoorbeeld de middelste van de eerste 3 om de tekst mooi midden op de afbeelding te laten passen.
Lagen (=Layers)
Lagen zijn als een stapel willekeurige stukken papier. Kijk er van boven op dan zie je het bovenste papier en daaronder alles wat niet afgedekt is, tot en met een deel van het onderste papiertje.

Ga naar het lagen venster en klik op de tab met de witte lagen.
Je ziet daar als onderste laag het tuinhuisje staan, daarboven de copie die je bij het openen hebt gemaakt en daarboven de tekst "Tuinhuisje in aanbouw".

In deze afbeelding zijn:
  • het tabje voor de lagen;
  • een tabje voor kleurkanalen. Die worden hier niet besproken.
  • het tabje voor de paden. Die worden hier ook niet behandeld;
  • het tabje voor de bewerkingsgeschiedenis (zie ongedaan maken);
  • de laatst gebruikte of de actieve laag. Maak een laag actief door op de naam te klikken.
  • de copie van het origineel;
  • het origineel, bij een nieuwe afbeelding staat daar "Achtergrond";
  • klik op dit pijltje om de actieve laag 1 plaats naar beneden te schuiven;
  • klik op dit pijltje voor omhoog verplaatsen;
  • oogje. Klik hierop om de laag zichtbaar of onzichtbaat te maken. De originele foto is hier onzichtbaar;
  • de dekkingsgraad zegt hoe doorzichtig een laag is.
Even wat oefeningetjes:
  • De tekstlaag is blauw gemarkeerd wat betekent dat die laag actief is.
    Actief wil zeggen dat die laag bewerkt kan worden: verkleuren, schilderen, draaien, enzovoort.
  • Klik op het oogje voor de tekst, in de afbeelding is de tekst nu onzichtbaar.
  • Klik het oogje weer aan.
  • Verplaats nu de tekstlaag 1 laag omlaag door de naam omlaag te slepen of door onderin op het zwarte pijltje omlaag te klikken. Hierdoor gaat de actieve laag 1 stapje naar beneden.
    Merk in de afbeelding nu op dat de tekst verdwenen is, ook al staat het oogje aan. Dit komt omdat de copie foto erbovenop ligt.
  • Schuif de tekstlaag weer omhoog.
  • Ga naar boven naar het woordje "Dekking", verander daarin de 100% naar een lagere waarde door het schuifje naar links te slepen of door een getal in te voeren.
    Zie in de afbeelding dat de tekst nu steeds doorzichtiger wordt.
  • Verander de naam van een laag door op de naam te dubbel-klikken, wijzig de naam, gevolgd door de "Enter-toets".
Activeer de copie laag en maak een willekeurige rechthoekselectie en klik op de "delete-knop" van het toetsenbord. De selectie wordt wit.
Een laag heeft standaard een witte basis, zodat bij wegknippen er wit te zien is.
R-klik in het lagenvenster en kies voor "Alfakanaal toevoegen" of ga naar "Laag" > "Transparantie" > "Alfakanaal toevoegen" om de witte basis te verwijderen.
Het wit is nu weg en de afbeelding is te zien.
Klik nu het oogje van de lagen met de foto's uit en je ziet een ruitjespatroon.
Transparante delen hebben een ruitjespatroon als er geen zichtbare delen onder liggen.
Bij afdrukken wordt dat patroon niet afgedrukt.

Meer over lagen in de tutorial over lagen.

Schilderen
Tot zover een foto bewerken. Nu even kreatief aan de slag.
Maak een nieuwe afbeelding met "Bestand" > "Nieuw" (Ctrl+N), Laat alles voor wat het is en klik op "OK".
Er is nu een leeg wit vel van 640x400 pixels.
Om iets te schilderen zijn er de schildersgereedschappen:  &potlood;, &penseel;, &gum;, &verfspuit;, &inktpot; en ook &emmer; en &verlopen;.
Elk heeft zijn eigen eigenschappen in combinatie met het gekozen penseel. (een "brush" is hetzelfde als een penseel)
Het potlood maakt strakkere lijnen dan het penseel, de verfspuit geeft meer dekking door op 1 plaats te blijven staan, de inktpot geeft meer calligrafische lijnen.
Het gum is ook een schildersgereedschap, maar met de achtergrondkleur.
De emmer vult een selectie of een aaneensluitend gebied van een selectie.
Het verloop geeft standaard een verkleuring van voorgrond naar achtergrondkleur, maar andere keuzes zijn mogelijk. Klik ergens op het papier en klik daarna ergens anders. De hele selectie of de hele afbeelding wordt nu gevuld met een verloop.

De enige manier om te achterhalen wat de diverse tekengereedschappen doen is door zelf veel te oefenen en vooral veel tutorials te volgen.

Tenslotte
De foto is klaar en moet nog defintief opgeslagen worden:
  • Als de foto of de creatie nog niet opgeslagen is, kies dan voor "Bestand" > "Opslaan als..." (Ctrl+Shift+S). Het allereerste venster van deze tutorial opent. Kies een map, voer bovenin een naam in. Gimp slaat nu het werk op met de eigen extensie met behoud van lagen en kwaliteit.
  • Als het werk al wel was opgeslagen kies dan voor "Bestand" > "Opslaan" (Ctrl+S)
  • Om een ander formaat op te slaan zoals .jpg of .png ga daan naar "Bestand" > "Exporteren als..." (Ctrl+Shift+E), geef een naam op en daarachter de gewesnste extensie, bijvoorbeeld jpg of png. Allerlei andere formaten kunnen ook, maar ik ga er even van uit dat de foto naar de fotograaf of de afdrukcentrale gaat en dan is .jpg het makkelijkst.
    Het belangrijkste verschil tussen jpg en png is dat png ook doorzichtige lagen kent. Leuk voor bijvoorbeeld een "Buiten de rand" foto.
    In het beeldscherm komt een klein dialoog venstertje met de vraag hoeveel gecomprimeerd moet worden. Gimp kent de compressie van het origineel en zal dezelfde adviseren, bijvoorbeeld 85%. Voor een 15x10 cm foto is 60% ruim voldoende, dan kunnen er meer foto's op de USB-stick of de CD-rom. Vink het vakje "Vooruitblik" aan en zie dan hoe groot het bestand is.
    *Klik tenslotte op "Opslaan"
Nog even ter herinnering de waarschuwing: nooit, nooit, nooit, nee nooit de originele foto overschrijven!

Nu Gimp nog sluiten:
  • óf klik op "Bestand" > "Afsluiten" (Ctrl+Q)
  • óf sluit het lege werkgebied.
Als er nog niet opgeslagen afbeeldingen open zijn zal Gimp vragen of de wijzigingen opgeslagen moeten worden.




Veel plezier met de Gimp.
« Laatst bewerkt op: 1 december 2015, 16:20:58 door FransR »
Happy Gimping,

E. Sullock Enzlin